Kapsamı: Yönetmelik, makine, makinalarda kullanılan komponent ve güvenlik elemanlarının uygunluk değerlendirmesini kapsar.
Yasal Durum: 5 Haziran 1991 tarihinden itibaren, 98/37/EC Makine Emniyeti Yönetmeliği (Machinery Safety Directive) Üye Ülkelerde zorunlu olmuştur. 5 Mayıs 2002 de Türkiye de Makine Emniyeti Yönetmeliği (98/37/AT) olarak yayınlanmıştır ve 1 Ocak 2004 tarihinde zorunlu hale gelmiştir.
Uygunluk Değerlendirme: Makine Emniyeti Yönetmeliği kapsamına giren bir ürüne CE işareti vurulabilmesi için 2 yol vardır.
Ürün risksiz grup ürün ise üretici beyanı ile CE belgelendirme
Ürün riskli grup ürün ise (EK IV kapsamındaki makineler) Onaylanmış Kuruluş tarafından CE belgelendirme
006/42/AT Makine Emniyeti Yönetmeliği kapsamında hazırlanan teknik dosyaların en önemli parçasından biri de Risk Analizidir. Risk analizi makine için uygulanabilir olan her durum için tasarım aşamasında yapılmalıdır. Bu şekilde imalatçı makinesi için tehlikeleri ve buna bağlı riskleri değerlendirdiğini, gerekli önlemleri aldığını tanımlayabilecektir. Bu yazımızda makineler için yapılacak risk analizinin temelleri hakkında bilgi vereceğiz.
Makineler için risk değerlendirmesi amacıyla EN 12100 standardı en geçerli kaynaktır. EN 12100 standardı, makinenin kullanım amacına bağlı olarak güvenli tasarım için uygulanacak yöntemleri tanımlarken, makinedeki genel tehlikeler ve bunların bertaraf edilmesi için yapılacak risk değerlendirme çalışması için kapsamlı bir rehber oluşturmaktadır.
Makinanın sınırları belirlendikten sonra, makinanın ömür döngüsü içindeki tüm aşamaların gerçekleşmesi esnasında, tahmin edilebilen tehlikelerin belirlenmesi gerekmektedir. Bu aşamalar genel hatlarıyla aşağıdaki gibi sıralanabilir;
Nakliye, montaj ve kurulum
İşletmeye alma
Ayarlama
Normal işletim
Bakım, temizlik
Devre dışı bırakma, sökme, imha etme
Makine imalatçısı yukarıdaki aşamaların tamamı için aşağıdaki tehlikeleri göz önüne almalıdır.
Tehlikeler belirlendikten sonra göz önünde bulunan her tehlikeli durum için bir risk tahmini yürütülmelidir.
Risklerin tahmini için çeşitli gereçler, örn. tablolar, risk grafikleri, numerik yöntemler vs. vardır.
Risk değerlendirmesi yapıldıktan sonra risk değerine göre gerekli ise risk azaltma için çeşitli adımlar takip edilmelidir. Bu adımlar öncelik sırasına göre aşağıdaki gibidir;
Fiziksel Kapaklar: Sabit muhafazalar, siviçli muhafazalar, kendiliğinden kilitlenebilen muhafazalar vb.
Koruma Otomasyon Ekipmanları: Işık bariyerleri, alan tarayıcılar, emniyet paspasları, çift ile kontrol sistemleri, bas çalıştır kontroller, emniyet PLC’ leri vb.
Kişisel Koruyucu Ekipmanlar: Gözlük, kulaklık, baret, eldiven vb. kullanılması.
Talimatlar ve Yasaklamalar: Kullanma kılavuzu ile makineyle ilgili talimatların verilmesi, yasaklanmış uygulamaların belirtilmesi.
